Breskva 02

SAVET DANA;Četvoroosovinski V sistem gajenja breskve i nektarine

 

  • Eksploatacioni vek zasada breskve i nektarine je relativno kratak (15 godina), pa je ekonomska održivost proizvodnjeu ovim zasadima povezana je direktno sa produktivnošću voćnjaka i tehnološkom efikasnošću.

 

Sistemi gajenja kod breskve i nektarine dizajnirani su tako da omoguće dobijanje plodovamaksimalne veličine i kvaliteta, kao i prinosa. Uzgojni oblici koji daju rani rod i visokokvalitetne plodove uz efikasno korišćenje živog ljudskog rada direktno utičuna ekonomsku održivost proizvodnje breskve i nektarine.

Eksploatacioni vek zasada breskve i nektarine je relativno kratak (15 godina), pa je ekonomska održivost proizvodnjeu ovim zasadima povezana je direktno sa produktivnošću voćnjaka i tehnološkom efikasnošću.

Pomološka istraživanja u severnoameričkim područjima gajenja breskve i nektarine ukazala su na to da zasadi sa velikom gustinom sadnje (1250 stabala/ha) mogu biti produktivniji i isplativiji od tradicionalnih sistema sadnje male gustine (421 stablo/ha). Zasadi sa malom gustinom sadnje u Srbiji najčešće imajuVazu kao uzgojni oblik, gde su prednosti ovakvog sistema niski troškovi zasnivanja zasada, dobijanje najkrupnijih plodova u suvom voćarenju u odnosu na ostale uzgojne oblike, koji su pozicionirani u vršnoj trećini biljnog sklopa gde je najbolja osvetljenost i ishranjenost prirasta u ranom plodonošenju. Ovakvi sistemi gajenja  direktno utiče na smanjenje prinosa, sporije ulaženje zasada u pun rod, slabiju mogućnost upotrebe mehanizacije u tehnološkom procesu (proreda plodova, upotreba platformi), lošiju obojenost plodova (neophodnost višekratne berbe) i veću mogućnost oštećenja ramenih grana usled niskog stabla.

Primena slabo bujnih vegetativnih podloga nije dala pozitivne rezultate u glavnom proizvodnom centru breskve i nektarine u SAD-u (Kalifornija) u kombinaciji sa uzgojnim oblikom otvorena vaza. Pomološka ispitivanja su pokazala superiornost Četvoro- i Šestoosovinskog V sistema (Quad i Hex V) u pogledu produktivnosti i brzine formiranja rodne površine, kao i visok kvalitet roda (2/3 plodova je prečnika većeg od 80 mm) u odnosu na  vazu. Najveća vrednost prinosa, brz povratak investicije, pojednostavljeni pomotehnički tretmani (rezidba i proreda plodova) izbacili su u prvi plan pomenute sisteme gajenja breskve i nektarine u zasadima širom SAD-a u smislu intenziviranja proizvodnje pri većim gustinama sadnje (5 x 2,2 mkod Quad V-sistema, tj. 5,4 x 3 mkod Hex V-sistem).

 

Sl. 2. Aktuelni sistemi gajenja breskve i nektarine u Kaliforniji

Četvoroosovinski V-sistempodrazumeva otvoren centarkrune s četiri do pet ramenih grana ili „vretena“ koji se pozicioniraju oko stožine. Ove ramene grane se ne razgranavaju, već su celom svojom dužinom obrasle mladim rodnim drvetom koje se rezidbom permanentno obnavlja (Sl.3.).

 

Sl. 3.Četvorostruki V-sistem

 

Formiranje ramenih grana (vretena) teče po sl. proceduri: od prirasta formiranih na stožini sadnicetokom 1. prvog leta ostavlja se njih četiri do pet. Grančice bi trebale biti ravnomerno raspoređene i pod uglom otklona u odnosu na stožinuod 30 do 45o. Svi ostali prirasti (niski i oni koji zaklapaju uzak ugao prema stožini) trebali bi se ukloniti (Sl. 4.).

 

Sl. 4. Odabrane prevremene grančice prekratiti na 2-4 pupoljka

 

Kada odabrani mladari dostignu dužinu 25-30 cm potrebno ih je prekratiti na pola (povratni rezovi). Tokom 1. zimskog mirovanja letorasti (četiri do pet)odabrani za formiranje ramenih grana pozicionirani su na suprotnim stranama u odnosu na osu  krune, (odabrana su po dva letorasta sa svake strane ose krune), a sviostali prirasti se u ovom trenutku uklanjaju.

Tokom 2. vegetacije potrebno je održavati jednu osovinu rasta na letorastima ostavljenim za buduće ramene grane, što se postiže uklanjanjem prekobrojnih i prebujnih sekundarnih razgranavanja duž osovina i  fiksiranjem budućeg strukturnog drveta za bambuse, pozicionirane pod odgovarajućim uglom otklona (Sl. 5. i 6.). Odabiranje prirasta na budućim ramenim granama koji će imati ulogu njihove produžnice vrši se po principu što bržeg popunjavanja prostora ka međuredu i što efikasnijeg zatvaranja biljnog sklopa.

 

Sl. 5.Po dva odabrana letorasta sa obe strane ose krune

Sl. 6.Školovanje budućih ramenih grana duž štapova od bambusa

 

Tek tokom 3. vegetacije dozvoljava se prisustvo roda u kruni, kako rani rod ne bi bio konkurencija razvoju biljnog sklopa. Na svakoj od ramenih grana odabira se po 10 letorasta, a na svakom od njih proredom se ostavlja po dva ploda. Pri većoj gustini sadnje (5 x 2,2 m ili oko 850 stabala/ha) ovakav pomotehnički zahvat obezbeđuje prinos od 15 do 20 t/ha (Sl. 7.).

Sl. 7.Obučenost ramenih grana sa jednogodišnjim mešovitim grančicama

 

Tokom nastupajućeg zimskog mirovanja uklanja se izrođeno rodno drvo rezidbom na najjači jednogodišnji letorast najbliži stožini ramene grane. Rezidba dvogodišnjeg poluskeleta vrši se u trenutku kada je on dužine 25-45 cm, s prečnikom na mestu reza od 6-7 mm (Sl. 8.).

 

Sl. 8. Zimska rezidba krune posle 3. lista

 

Tokom 4. i narednih vegetacija (pun rod zasada) ostavlja se po 15 jednogodišnjih rodnih grančica/ramenoj grani (otprilike po jedan letorast na svakih 10-20 cm) a na svakoj od njih proredom plodova (kada su veličine 2,5-4 cm) ostavlja sepo 2 ploda, što u ukupnom zbiru dovodi do prinosa od oko 28 t/ha. Pomotehnički zahvati rezidbe u ovoj i narednim godinama imaju za cilj da obezbede prosvetljenost krune kao i krupnoću i KV ploda, što se postiže slabijom letnjom rezidbom (jul mesec) u smislu uklanjanja bujnih vertikalnih prirasta (jahača) koji su skloni formiranju prevremenih grančica i prirasta kraćih od 15 cm. Time će se obezbediti neophodnih 25 % direktne svetlosti u zaključnih 6 nedelja pred berbu plodova breskve i nektarine. Vršnoprekraćivanje letorasta i uklanjanje izrođenog rodnog drveta na najrazvijeniji letorast najbliže stožini su zahvati koji se izvode u zimskoj rezidbi (Sl. 9.).

 

Sl. 9.Zimska rezidba na rod kod Četvorostrukog V-sistema

           

 

Priredio mr Dejan Marinković

PSSS Beograd

Tags: No tags

Comments are closed.