SLIKA 1

Visoko vreteno jabuke

  • Ključni elementi u formiranju ovog sistema su što ranije plodonošenje, minimalna rezidba posle sadnje, slamanje rasta nosača rodnog drveta njihovim ranim povijanjem, odsustvo poluskeleta, kao i obnova nosača rodnog drveta kosim rezom na čep kada oni postanu predugački (preko 1 m dužine)

U savremenim jabučnjacima u svetu i kod nas trenutno dominiraju tzv. visoka vretena u sistemu duge rezidbe. Osnovu ovog sistema čine stabla visine oko 3,5 m sa većom gustinom sadnje (3.000 – 4.000 stabala/ha, 3.3-3.0 m x 1.0-0.8 m), uz korišćenje slabo bujnih podloga (M9-Pajam 1 i Emla-Vt, 337 NAKB) i knip-sadnica. Sve ovo omogućava prinose veće od 60 t/ha. Visoko vreteno  se relativno lako formira i održava, traži umerena početna ulaganja, ima visoke rane prinose i procenjeno je da obezbeđuje najveću profitabilnost tokom 20 godina eksploatacije jabučnjaka. Kao značajan regulator zastupljenosti plodova I klase i balansiranja bujnosti i rodnosti, u funkciji kontrole formiranja i diferencijacije pupoljaka, izvodi se pomotehnički zahvat ručnog proređivanja plodova krajem avgusta i tokom prve dekade septembra, u cilju eliminisanja plodova II klase.

Ključni elementi u formiranju ovog sistema su što ranije plodonošenje, minimalna rezidba posle sadnje, slamanje rasta nosača rodnog drveta njihovim ranim povijanjem, odsustvo poluskeleta, kao i obnova nosača rodnog drveta kosim rezom na čep kada oni postanu predugački (preko 1 m dužine).

Rezidba u redovnom plodonošenju podrazumeva tzv. dugu rezidbu, u nekoliko modaliteta (belgijski, holandski i italijanski rez) koja u osnovi podrazumeva ostavljanje nosača rodnog drveta za plodonošenje izvestan broj godina, uz uklanjanje konkurentskih mladara produžnici i onihsnažnih u porastu, kao i u proredi kratkog rodnog drveta, u cilju selekcije krupnih kratkih prirasta na rodnim nosačima za dobar rod.

 

Sl. 2. Tipovi duge rezidbe jabuke

  1. a) Belgijski rez: vodilicu ostaviti, njene konkurente eliminisati, a u krošnji održavati odnos 1/3 jednogodišnjih: 1/3 dvogodišnjih: 1/3 višegodišnjih prirasta (izrođeno rodno drvo izbaciti, a dvogodišnje rodne grančice rezati preko rodnog kolača);
  2. b) c) Holandska rezidba: na nosaču rodnog drveta eliminisati sve vegetativne priraste, a rodne grane prekratiti za 25-50%;
  3. d) Italijanski rez: zelenom rezidbom prikraćivanje/pinciranje mladara ide krajem maja, kako bi se pospešilo diferenciranje rodnih pupoljaka, a zimskom rezidbom valja prorediti suvišne i prebujne letoraste.

Sistem visokog vretena podrazumeva postojanje naslona od više redova žice i pojedinačnih učvršćivača stožine (bužira). Obrada višegodišnjih nosača kod navedenih modaliteta duge rezidbe se završava povratnim rezom na kosi patrljak, po zastarevanju nosača rodnog drveta nakon 3-4 godine eksploatacije. Postoje i sortne specifičnosti u pomotehničkim zahvatima rezidbe visokog vretena u punom rodu, koje se zasnivaju se na poznavanju tzv. tipa organogeneze rodnog drveta, zatim dominantnog tipa obrastanja i produktivnog tipa rodnih grančica, što predstavlja relativno konzervativnu (gotovo nepromenljivu) osobinu genotipa. Takođe, sve bočne priraste debljine 33-50 % stožine valja prekratiti na patrlj, a slabije vršno razvijene bočne priraste ostaviti u svom prirodnom položaju. Pomotehničke specifičnosti u rezidbi primetne su npr. kod slabo bujnih sorti: za dobijanje dobrog roda kod Gale i Red Chiefa potrebno je višegodišnje nosače prekratiti do mesta gde njihova debljina prelazi prečnik grafitne olovke. Razgranate i slabe, viseće nosače, često prisutne kod sorti Gala, Fuji treba povratnim rezovima ujedinčititi, u smislu ostavljanja samo jedne osovine, itd.

mr Dejan Marinković

                                                                                                                                                                            PSSS Beograd

Tags: No tags

Comments are closed.